What “She” Wants??

मध्यंतरी एक चित्रपट पाहण्यात आला माझ्या, जितेंद्र नायक असलेला. ज्यामध्ये तो एक शिल्पकार असतो आणि त्याला जीवनातली सर्वोत्कृष्ट कलाकृती घडवायची असते. तो अगदी दिवस-रात्र एक करतो त्यासाठी. कलाकृती असते एका स्त्री ची. सर्व शिल्प अगदी मनाजोगतं घडवलेलं असत त्यानं, पण त्या स्त्री च्या रिकाम्या हातात असं काय दाखवायचं कि जेणेकरून ते शिल्प जगाला अगदी परिपूर्ण वाटेल, हेच त्याला कळत नसत. कधी तो तिच्या हातात फुल ठेवून पाहतो, कधी वीणा, तर कधी काय पण त्याला ते चित्र पूर्ण वाटतच नाही. त्याचा हा प्रश्न अनुत्तरीतच राहतो, कि एका स्त्री च्या हातात असं काय शोभून दिसेल ज्यामुळे ती परिपूर्ण वाटेल? शेवटी त्याचा प्रश्न सोडवतो एक लहान मुलगा, त्या स्त्री च्या हातात एका लहान बाळाची प्रतिकृती देऊन. तेव्हा त्याला त्याच ते शिल्प पूर्णही वाटत नि जगातली सर्वोत्कृष्ट कलाकृती घडवण्यातही तो यशस्वी झालेला असतो. असाच काहीसा विषय आहे माझा आजचा. तिला काय हवं असत?

"What “She” Wants??"

" ती " . . . . . .

आपल्यातली ती म्हणजे "स्त्री". जी अनेक रूप घेऊन आपल्या आयुष्यात येते. आई, आजी, बहीण, पत्नी, मैत्रीण. पण या सर्वांपेक्षाही तिची एक वेगळी ओळख असते, ते म्हणजे ती एक स्त्री असते. अगदी आपल्याच Generation प्रमाणे बोलायचं झालं तर "ती" म्हणजे एक मुलगी.

काय हवं असत एका मुलीला? मुलीच्या दृष्टिकोनातून बघायला गेलं तर खूप मोठा प्रश्न आहे हा. पण इतरांच्या दृष्टीनं बघायला गेलं तर अगदी सहज-सोपा, पटकन काहीतरी उत्तर देता येणारा प्रश्न. बऱ्याच वेळा आपण या प्रश्नाची आपल्या परीनं काहीतरी साचेबद्ध उत्तर ठरवलेली असतात, नि दरवेळी हीच तिला सांगण्यात येतात. "ती" House Wife आहे तर हा घे दर महिन्याचा ठराविक पगार, घर-दार, मुलांना सांभाळ. "ती" विद्यार्थिनी आहे तर, अमुक एका चांगल्या शाळेत नाव घातलंय तुझं, आता चांगले मार्क पाडून, अगदी बोर्डात वगैरे येऊन दाखव कारण आम्ही तुझ्या शिक्षणासाठी खूप पैसे खर्च केले आहेत. कधी कधी तर “तिला” हे शिक्षण सुद्धा नशिबी नसते मुली शिकून काय करणार? शेवटी त्यांना चूल आणि मूलच तर सांभाळायचे आहे असे विचार आजही काही काही ठिकाणी पाहायला मिळतात. "ती" नोकरी करतेय तर हे नोकरी वगैरे लग्न ठरेपर्यंतच ठीक आहे नंतर सासरचे लोक म्हणाले तर सोडावी लागेल हं नोकरी.

बस समाजानं त्याच्या मर्यादा तिच्यासाठी केव्हाच आखून ठेवल्यात. तिला काय हवं याचा विचार क्वचितच कोणीतरी करत. "ती" आई असेल तर तीन घर आणि मुलांना संभाळायला हवं. "ती" मुलगी असेल तर शिक्षण-नोकरी यांची कसरत पार पाडून सुस्थळी पडायला हवं, "ती" बहीण असेल तर तिच्या संरक्षणाची जबादारी भावाने घ्यायला हवी. यादी वाढवली तर खूप मोठी होईल. पण खरंच का हे गरजेचं आहे?

नाही अजिबात नाही. आई हि केवळ house wife नसते. She is a Home Maker. ती फक्त नऊ महिने मुलांना पोटात वाढवत नाही तर, त्यांना शिक्षण, चांगले संस्कार देऊन या जगात पुढे जाण्यासाठी, समाजातल्या वाईट प्रवृतींविरुद्ध लढण्यासाठी तयार करते. नवऱ्याने दिलेल्या पगारात घरखर्च चालवणे, मुलांना हवं नको ते बघणे, घरातल्या इतर लोकांची काळजी घेणे या सर्वांचं Management शिकण्यासाठी ती काय कोणता Special Course नाही लावत. ते ज्ञान तिला उपजतच असत. आणि यावरूनच तिच्या शक्तीची, अस्तित्वाची खरी ओळख आपल्याला पटायला हवी. एका मुलीचं शिकून, नोकरी करून सुस्थळी लग्न करण्यातच आयुष्याची इतिकर्तव्यता आहे का? नाही. ती शिकून कल्पना चावला होऊ शकते, प्रतिभा ताई पाटील होऊ शकते, अगदी मदर तेरेसा पण होऊ शकते. आपली संस्कृती निश्चितच तेवढी महान आहे कि अशा स्त्रिया आपण घडवू शकतो. भावाला राखी बांधून तीच रक्षण होणार असेल तर मग तीच अस्तित्व ते काय? तिला हि स्व-संरक्षणाचे धडे मिळूदेत कि! जर ती लक्ष्मी असू शकते तर ती वेळ प्रसंगी दुर्गा- काली पण बनू शकते. स्वतःच संरक्षण स्वतः करू शकते.

हे सर्व करण्यासाठी "तिला" हवं असत "मनाप्रमाणे जगण्याचं स्वातंत्र्य". एका मुलीला जेव्हा मनाप्रमाणे जगता येत ना तेव्हा तीच आयुष्य परिपूर्ण होत. मनाप्रमाणे स्वतःच्या आवडीच्या क्षेत्रात काही करायला मिळालं तर त्या पुढे जाऊन आशा भोसले - मेरी कोम होतील, मनाप्रमाणे स्व-संरक्षणाचे धडे घेतले तर उद्या त्या किरण बेदी - मीरा बोरवणकर बनतील. कोण म्हणत स्त्रिया पुरुषांप्रमाणे कोणत्याही क्षेत्रात सहज वावरू शकत नाहीत? अरे तिच्यातल्या स्त्रीला फुलू द्या, मनासारखं थोडं तरी जगू द्या. आपली मते तिलाही ठामपणे मांडू द्या, जी स्त्री एका जीवाला जन्म देऊन त्याच योग्य लालन-पालन करून त्याला लहानाचं मोठं करते, तीच स्त्री इंदिरा गांधी बनून पूर्ण देश चालवू शकते हे विसरून कसं चालेल आपल्याला? सांगण्याचं तात्पर्य इतकच कि तिला तिच्या मर्जीनं जगू द्या. नका घालू बंधन तिच्यावर समाजाच्या जुन्या रूढी-प्रथांची. अश्या प्रथा ज्या फक्त पुरुषांना हवं ते करायची मोकळीक देतात नि स्त्रियांना उंबरठ्यापलीकडेही पाऊल टाकू देत नाहीत.

असे गैरसमज नका करून घेऊ कि स्त्री तिच्या स्वातंत्र्याचा गैर वापर करेल. एखाद्या मुलीची ओळख ती काय घालते, किती बिनधास्त वागते, यावरून कधीच ठरत नाही. तिची खरी ओळख तिच्या कर्तृत्वावरून ठरते. वागत असेल ती बिनधास्त, घालत असेल Fashionable कपडे पण तीच स्त्री एका Company ची Boss बनून ती यशस्वीरीत्या चालवून दाखवते तेव्हा तीच कौतुक करायला आपण का नाही पुढे होत? Company साठी तीन दिलेलं योगदान, तिचा वेळ, मेहनत, कष्ट हा एका पुरुषापेक्षा वेगळा का असतो? उलट तीन तर घर सांभाळून हे कर्तव्य पार पाडलेले असत, तीच तर जास्त कौतुक करायला हवं अश्या वेळी आपण. पण नाही आपण लक्षात ठेवतो ते तिचे Dress Code, तीन केलेली Fashion, तीच बिनधास्त वागणं-बोलणं, नि यावरूनच तिला Character Certificate देऊन मोकळे होतो. काय अधिकार आहे आपल्याला असं करण्याचा?

कित्येकदा असे अनुभव मलाही आलेत, अगं वृषाली किती बदललीस तू? इतकी बिनधास्त कशी राहतेस? मान्य आहे मला कि आधी मी खूप वेगळी होते, पण आयुष्यात कधी कधी अश्या घटना देखील घडतात ज्या आपल्याला अंतर्बाह्य बदलून टाकतात. मलाही बदललं त्या घटनांनी. पण माझ्या DP आणि Profile Pic वरून तरी तुम्ही मला Judge नाही करू शकत ना? That Fame & Dp Doesn't Define Me. माझे DP आणि Profile Pic हि माझी फक्त बाहेरच्या जगासाठी ओळख आहे, ते माझं Profession आहे. ती actual वृषाली नाही. माझ्या माणसांसाठी असलेली मी आणि बाहेरच्या लोकांसाठी असणारी माझी ओळख यात जमीन आकाशाचं अंतर आहे. मी मुंबईमध्ये आले म्हणजे माझं जग नाही बदललं. माझ्या माणसांसाठी मी पूर्वीसारखीच आहे आणि माझ्यासाठी तुम्हीही तसेच आहात. माझे Friends, माझी माणसं ज्यांना मी सगळं काही Share करू शकते. मला माझ्या Dressing आणि DP वरून judge करण्यात काहीच अर्थ नाही. That Never Define Me. या सर्व गोष्टींना महत्व न देता माझ्याकडे पाहाल तर तुम्हाला नक्कीच जाणवेल कि अरे हि तर आपलीच वृषाली आहे, जशी आधी होती तशीच आजही आहे.

सांगायचं मुद्धा इतकाच कि कधीच “का रे भुललासी वरलिया रंगा” असं होऊ देऊ नका, Specially “तिच्या” बाबतीत. कधी कधी आपणच तिला कमी लेखतो, वेळप्रसंगी स्त्रिया सुद्धा स्त्रियांच्या वैरी होतात. ऑफिस मध्ये कामाशी काम ठेवत जा, कामासाठी जास्त वेळ बाहेर नको राहत जाऊ, कामाच्या नादात घराकडे दुर्लक्ष नको व्हायला म्हणजे झालं, बस झालं शिक्षण आता लग्नाचं बघुयात, तू मुलगी आहेस अमुक एका क्षेत्रामध्ये मुलींचं काय काम असत? असं बोलून आपणच तीच मन नकळत दुखवत असतो. तिला पुढे जाण्यास मनाई करत असतो. थोडासा विश्वास तिच्यावर सुद्धा दाखवूयात ना. तुला पुढेच जायचं आहे ना, काम करायचं आहे ना, तू कर आमचा तुला पाठिंबा आहे, इतकंच काय पूर्ण विश्वास आहे तू यशस्वी होशील असं कधी बोलून बघा, तिच्या चेहऱ्यावर त्या वेळी जग जिंकल्याचा आनंद दिसेल तुम्हाला. आपली मानसिकता बदलून, तिच्याशी स्पर्धा न लावता तिला बरोबरीनं वागवा. मग बघा आपला समाज बदलायला वेळ लागणार नाही. तिला तिची ओळख निर्माण करू द्या यामुळे फक्त तिचाच आत्मविश्वास वाढेल असं नाही तर तुमच्याही घराण्याचं नाव उज्वल होईल. मुलगा हा वंशाचा दिवा असला तर मुलगी हि वंशाची प्राणज्योत असते. तिला कधीच कमी लेखू नका.

स्त्री म्हणजे फक्त प्रेम, वासल्य, स्नेह, ममता नाही तर स्त्री म्हणजे शक्ती, मेहनत, जिद्द सर्वकाही आहे. यासाठी "तीला" हवंय "तिच्या मनाप्रमाणे जगण्याचं स्वातंत्र्य", ते तिला द्या. मग बघा एक नवीन सुरवात होईल आणि ती नक्कीच होईल . . .
© वृषाली

माझे पुस्तक अनुभव - ययाती

नमस्कार मंडळी,

असं म्हणतात की पुस्तक जेव्हा आपल्या आयुष्यात येतात तेव्हा कळत नकळत ती आपल्याला बरच काही शिकवून जातात. पुस्तकांपासून काही आकलन झालं नाही तर ते नुसतं वर वरच वाचन ठरत. खरं पुस्तक वाचन म्हणजे नुसतं पुस्तक समजून घेणं नव्हे तर पुस्तक वाचता वाचता आपण
स्वतःला समजत जातो ते खर पुस्तक वाचन.

हा माझा अनुभव आहे ययाती कादंबरी बद्दल. माझ्या आयुष्यात वाचलेली मी पहिली पौराणिक कादंबरी. खांडेकरांना ज्या कादंबरी साठी ज्ञानपीठ हा साहित्य क्षेत्रातील मानाचा पुरस्कार मिळाला ती कादंबरी.
तीन प्रमुख पात्रांनी त्यांच्याच तोंडून जी स्वतःची कहाणी सांगितलीय ती अतिशय उत्कंठावर्धक आहे. ययाती, देवयानी अथवा शर्मिष्ठा कोणाचीही कहाणी वाचताना असंख्य प्रश्न मनाच्या तळाशी उमटतात, कि हे असं का झालं? यांना नेमकं हवं तरी काय होत? खरंच आपल्या सुखांसाठी, आपले हट्ट पूर्ण करण्यासाठी इतकी का वाहवत जातात माणसं?

या तिघांच्या ही मनोगतांनी जो परिणाम माझ्या मनावर केला त्याचाच हा अनुभव आहे. आवडला तर तसं नक्की सांगा.

माझ्या मते सांगायला गेलं तर, प्रत्येकाची सुखाची व्याख्याच वेगळी होती, म्हणून प्रत्येकाची अपेक्षा बदलत गेली, प्रत्येकाचा जीवनाविषयी दृष्टिकोन बदलत गेला. स्त्रीच्या सर्व रूपात ज्याला फक्त प्रेमच हवं होत असा ययाती. तो दरवेळी प्रेमाला पारखा होत गेला, कधी आईच्या वात्सल्य प्रेमाला, कधी पत्नीच्या प्रेमाला, तर कधी प्रेयसीच्या प्रेमाला. सूडाच्या नि क्रोधाच्या भावनेत अडकलेल्या देवयानीला हवा असतो तो प्रतिशोध. जो तीन कधी कचावर घेतला, कधी शर्मिष्ठेवर, तर कधी ययातीवर. शर्मिष्ठा राजकन्या असूनही देवयानीच्या सूडभावनेमुळे तिला दासी व्हावं लागलं. सर्वच नात्यांना पारखी झालेली ती, तिला हवं असत प्रेम, समजून घेणार माणूस. पण तिला सुद्धा ते कधी कचाला भाऊ मानून मिळवावं लागलं, तर कधी ययातीला पती मानून.

प्रत्येकाच्या सुखाच्या व्याख्या त्यांच्या गरजेनुसार बदलत गेल्या. ययाती पासूनच सुरवात करायची झाली तर . . . .

“ययाती”- त्याच जीवन म्हणजे फक्त प्रेमाचा शोध इतकंच मर्यादित राहिल्यासारखं वाटत. त्यानं मिळवलेलं प्रेम त्याला शेवटपर्यंत कमीच पडत राहत. त्यानं आईच्या प्रेमाची अपेक्षा करावी तर आईला मुलावरच्या प्रेमापेक्षाही स्वतःच सौंदर्य नि राजघराण्याची प्रतिष्ठा महत्वाची वाटली. अगदी एका दासीलाही आई म्हणण्याइतपत ययाती वर वेळ यावी इतका तो आईच्या प्रेमाला पारखा झाला होता. देवयानी पत्नी म्हणून आयुष्यात आली खरी पण देवयानी फक्त आणि फक्त तिला हवं असेल ते मिळवण्यासाठी त्याचा वापर करत राहिली. ययातीवर निरपेक्ष प्रेम कोणी केलं असेल तर ते शर्मिष्ठेनं, पण दुर्दैवानं तिचीही साथ मधेच सुटली. शर्मिष्ठा आयुष्यातून निघून गेल्यानं सैरभैर झालेला ययाती, अजूनच वासनेच्या आहारी गेला. आयुष्यभर तो फक्त आणि फक्त सुखोपभोगच घेत राहिला. वासने पुढे नि मद्याच्या धुंदीपुढे त्यानं सर्व नाती तुच्छ मानली. शेवटी शेवटी तर तो इतका वासनामग्न झाला कि शापामुळे आलेल्या वार्धक्यासाठी त्यानं स्वतःच्या मुलाचं तारुण्य उसनं मागितलं. विषय विकारांच्या पूर्णपणे आहारी गेलेला असा हा ययाती. सार्वभौम राजा असूनही आपण सुखी नाही आहोत, याच विवंचनेत तो जगला. मरणाची भीती कुठून ना कुठूनतरी त्याला जाणवतच राहिली. अगदी आयुष्याच्या शेवटीला कुठेतरी त्याला याची जाणीव झाली कि हे सर्व एक मृगजळ आहे. ज्याच्यासाठी तो जगला ते सर्व सुख शेवटी मिथ्या ठरलं. कदाचित म्हणूनच आपली कहाणी कुठलाही आडपडदा न ठेवता त्याला जगाला सांगावीशी वाटली.

कथेमधील दुसरी व्यक्ती म्हणजे "देवयानी". कचाने जिच्या प्रेमाला प्रतिसाद न देता कर्तव्याला प्रेमापेक्षा जास्त महत्व दिल अशी देवयानी. कच निघून गेल्यावर तिच्या मनावर मोठा आघात होतो. नि या सर्वात भर पडते ती शर्मिष्ठा आणि देवयानीच्या भांडणाची. अहंकारी देवयानी शर्मिष्ठेवर सूड उगवण्यासाठी तिला स्वतःची दासी बनवून हस्तिनापूरला घेऊन येते. अपमानित झालेली व्यक्ती आपला हट्ट पूर्ण करण्यासाठी कोणत्या थराला जाऊ शकते हे खांडेकरांनी देवयानीच्या रूपात पूर्णपणे व्यक्त केलंय. कदाचित देवयानी हि ती स्त्री नसावीच जी ययातीला अपेक्षित होती. पत्नीच्या रूपात त्याला एक मैत्रीण, समजून घेणारी जोडीदार आणि निस्वार्थी प्रेम करणारी व्यक्ती हवी असते. पण देवयानी कायम आपल्या सौंदर्याच्या, अहंकाराच्या जगातच राहिली. शुक्राचार्यांपेक्षा श्रेष्ठ तिच्यासाठी कधीच कोणी नव्हतं. ती कायम जे तिला हवं तेच करत राहिली. मग त्यासाठी तीन कधी आपल्या सौंदर्याचा अधिकार ययातीवर गाजवला, तर कधी महाराणी पदाचा आपला अधिकार दाखवला. खर प्रेम भोगात नसून त्यागात असत हे सत्य तिला देखील आयुष्याच्या शेवटी कळलं.

तिसरी नि महत्वाची व्यक्ती म्हणजे “शर्मिष्ठा”. ती जितकी महत्वाची तितकीच आदरणीय. ययाती आणि देवयानी यांच्यापेक्षा खूप वेगळी असलेली शर्मिष्ठा मनाला खूप भावली. खूप काही शिकवून सुद्धा गेली. तिच्याही वाट्याला दुःख आली, पण त्याहीपेक्षा तिची त्या दुःखाला सोसण्याची तयारी खूप मोठी होती. खरं प्रेम निस्वार्थी असत, नि सुखापेक्षाही जास्त मोठा आपण आपल्या माणसांसाठी केलेला त्याग असतो, तो त्याग आपल्याला सर्वश्रेष्ठ बनवतो हे तिला खूप लवकर उमगलं होत. म्हणूनच तर आई वडिलांसाठी देवयानीची दासी होणं तीन आनंदानं मान्य केलं, ययाती साठी ती सर्व काही सोडून वनवासी सुद्धा झाली. ययातीवर तीन अगदी निरपेक्ष प्रेम केलं होत. कदाचित म्हणूनच १८ वर्ष दूर राहूनही ती मनोमन फक्त ययातिचीच पूजा करायची. जेवढी हट्टी, तापट आणि संतापी देवयानी होती तितकीच शांत, प्रेमळ, नि समजूतदार शर्मिष्ठा होती. त्या दोघी म्हणजे जणू एका नाण्याच्या दोन बाजू. दैवाचे इतके आघात सोसूनही तीच ययातीवरच प्रेम कुठेही कमी होत नाही. कारण तिच्या प्रेमात कुठलाच स्वार्थ नव्हता कि कसलीच मागणी नव्हती. प्रेमात मोठ्यातला मोठा त्यागही तीन आनंदानं स्वीकार केला. कादंबरीच्या बहुतांश पात्रामध्ये काही ना काही दोष असूनही शेवटी सगळ्यात निर्दोष उरते ती शर्मिष्ठा.

कादंबरीतील प्रत्येक पात्रान स्वतःची कहाणी सांगताना, स्वतःच्या स्वभावदोषानुसार अगदी परस्परविरोधी भूमिका मांडल्यात. ज्यामध्ये प्रेम-वात्सल्य, वाद-विवाद, सूड-संयम, कर्तव्य, सर्व काही येत. पण खांडेकरांनी त्यातूनही एक अशी चर्चा आपल्यापुढे मांडलीय कि तिचा सर्वस्वी परिणाम आपल्यावर होतो. या कादंबरी मधे जीवनाचं असं काही तत्वज्ञान सांगितलंय, कि ते या सर्वांना कुठे ना कुठे, कधी ना कधी समजत गेलं तस आपल्यालाही मार्गदर्शक होत राहील.

काळाच्या प्रत्येक टप्प्यावर कुठेतरी ययाती, देवयानी, शर्मिष्ठा जन्माला आले आहेत. येत राहतील.खरं तर हि पात्र नसून या समाजातील प्रत्येकाच्या मनात असलेल्या भावना आहेत. ज्या प्रसंगानुरूप बाहेर येत असतात. प्रत्येकाच्या मनात एक ययाती, देवयानी, शर्मिष्ठा, कच, हे कुठेतरी लपलेले आहेत. कारण माणसामध्ये जस अहंकार, महत्वकांक्षा, सूड या विकृती असतात तसं प्रेम, त्याग, ममता या प्रवृत्तीही असतात. कधी कधी आपणही रागाच्या भरात एखादी चूक करून बसतो, मोहामध्ये भरकटून जातो, आपल्या माणसांवर निरपेक्ष प्रेमही करतो.

शेवटी काय जीवनाचं तत्वज्ञान अगदी सहज सोप्या भाषेत, कोणतीही गुंतागुंत न वाढवता जाणून घ्यायचं असेल तर अवश्य वाचा "ययाती".



© वृषाली 

A Girl In Metro City

                                           

मुंबई बद्दल बोलायचं म्हटलं तर कळत नाही नेमकं कुठून सुरवात करू? मुंबईन दिल काय मला? साध सरळ आयुष्य होत माझं सांगली मधल. शाळा, कॉलेज, मित्र-मैत्रिणी, सगळं काही व्यवस्थित तर चालू होत. कमी नव्हती कशाचीच. पण म्हणतात ना, आयुष्य हे Signal सारखं असत. कधी Green Signal तर कधी Red. सतत Green Signal ची अपेक्षा करणच व्यर्थ आहे.

तसंच काहीस झालं आयुष्यात, आयुष्याच एक वळण मुंबई मध्ये येऊन थांबलं. पण ज्या वळणावर फुलांच्या पायवाटेची स्वप्न पहिली होती, तिथं काटेरी पायऱ्यांची चढण लागली एकापाठोपाठ एक. इतका त्रास, इतकी दुःख कधी पाहिलीच नव्हती. त्या मानानं सांगली मधलं आयुष्य खूप सुखी होत, सुरक्षित होत. या दुःखातून स्वतःला कस बाहेर काढू म्हणेपर्यंत दुसरं दुःख समोर उभं राहायचं. आयुष्यातले असे कितीतरी न मोजता येण्यासारखे दिवस आहेत कि त्या वेळी फक्त आणि फक्त अश्रू होते सोबतीला. 7-8 महिने तरी याच Depression मध्ये घालवलेत कि या सगळ्यातून कधी बाहेर तरी पडू शकेन कि नाही, पण Show Must Go On. अर्थात हा Show नसून हि Life आहे हे तोपर्यंत कळून चुकलेलं. ज्यांनी त्रास दिला त्यांना काही न वाटता ते निवांत जगत आहेत. मग मी का स्वतःला त्रास करून घ्यावा? If I Am Not Guilty Then Why Should I Worried About What Happened?

आणि त्या वेळी एक Positive Source आला Life मध्ये, ज्यानं माझं Life पूर्णपणे बदलून गेलं. मी व्यर्थच Negativity चा Red Signal आयुष्यात आणून ठेवला होता. I Am Not A Looser To Give Up.
I Left That Past. तो भूतकाळच पुसून टाकला मी आयुष्यातून. वहीची नको असलेली पान वहीतून काढून टाकतो ना आपण तसं. पुन्हा जी पान बघावीच लागणार नाही आहेत ती वहीत ठेवून फायदा तरी काय? जर कोणी माझ्या Life चा Part असणं Deserve च करत नसेल तर असे लोक Life मधून गेल्यावर उलट चांगलंच आहे कि. Infact माझं Life Happy झालं असे लोक गेल्यावर Life मधून. नव्या आयुष्याची सुरवात झाली माझ्या. एक खूप छान आयुष्य. स्वतःचीच नव्यानं ओळख झाल्यासारखी मी स्वतःला नव्यानं भेटले. मला स्वतःच्या पायावर उभं राहण्याचा आत्मविश्वास मिळाला तेव्हा. आपण स्वतःच्या हिमतीवर सगळं काही करू शकतो हि भावनाच इतकी सुंदर होती कि मग पुढचं सगळं आपोआप सुंदर होत गेलं. माझ्या Positive Source न मला हे पटवून दिल कि Never Give Up.

आधी सगळ्या गोष्टीत Negative विचार करणारी मी, आता प्रत्येक गोष्टीचा Positively विचार करायला शिकले. एकटीनेच संध्याकाळी तळ्याकाठी फिरायला जाणं. बाहेर कोसळणाऱ्या पावसाच्या मुसळधार सरी बघत Enjoy केलेली मस्त Coffee, एकटीनं रमत गमत केलेली ती Shopping सगळं काही आता हवंहवस वाटू लागलं होत. I Am A Confident & Independent Girl Now. हा सगळा बदल कसा झाला? Just Because Of My Positive Source. जेव्हा पूर्णपणे Depression मध्ये होते त्यातून बाहेर येण्यासाठी एक जुना छंद पुन्हा नव्यानं लावून घेतला स्वतःला. “वाचन”. पहिल्यापासून वाचनाची आवड होती पण इथे आल्यापासून जे काही बरे वाईट प्रसंग घडले ना, तेव्हापासून हा छंद पण निसटला होता हातातून. जो कितीतरी दिवसांनी मी पुन्हा जोपासला. आणि या वाचनातूनच मिळाला मला माझा Positive Source. "कर्ण"…."राधेय". सर्वांसाठी जरी तो महाभारतातील एक पात्र असला, तरी माझ्यासाठी तो माझा माझा Life Source आहे. माझ्या जगण्याचा स्त्रोत आहे.

त्याची किती पुस्तक वाचली असतील याची गणनाच नको करायला, पण तरीही प्रत्येक पुस्तकातून तो मला नव्यानं भेटला. नव्यानं काहीतरी देत राहिला. माझं आयुष्य मला परत मिळालं त्याच्या रूपानं. त्यानं शिकवलं कि आयुष्यात कधीही हार नाही मानायची. दुःख येतात ती आपल्याला काहीतरी नवीन शिकवून जातात. प्रत्येक दुःखात माणसाची कसोटी लागते आणि ती कसोटी माणसाला अजूनच महान बनवते. माझ्या आयुष्याचा खरा अर्थ मला कर्णान दिला. आयुष्य जगायला शिकवलं राधेयान. आज मी जे काही आहे त्या सर्वाचं श्रेय फक्त आणि फक्त कर्णाला जात. आजही 3 वर्ष मागे पाहिल्यावर मला ती वृषाली कुठेच दिसत नाही, जी आता आपलं काही भल होणार नाही म्हणून रडत बसली होती. I Just Changed A Lot.
मुंबईन काय दिल? मुंबईन एक असा Source दिला ज्यामुळं मी आत्मविश्वासानं जगायला शिकले. खडतर परिस्थितीमध्ये लढायला शिकले. Yes I Am Free, I Am Independent & I Am Happy Now, खूप छान आयुष्य आहे आता माझं. माझा Job, माझी माणसं, आणि प्रत्येक चांगल्या वाईट परिस्थितीत माझी साथ देणारा राधेय. आधी जेव्हा कोणीही विचारायचं कशी आहे मुंबई? एकच उत्तर असायचं माझं, आयुष्य Spoil केलं मुंबईन माझं. But Now . . . . . I Must Say Honestly,

ज्यामुळं आयुष्य बदलून गेलं असा माझ्या जगण्याचा Source दिला Metro City न,
ज्यानं मला ताठ मानेन जगायला शिकवलं,
प्रत्येक संकटांचा सामना करायला शिकवलं,
आयुष्याच्या कोणत्याच वळणावर त्यानं माझी साथ कधीच सोडली नाही,
माझ्यातल्या मी पणाची जाणीव करून दिली, आणि सगळ्यात महत्वाचं ,
आयुष्यावर प्रेम करायला शिकवलं मला कर्णान. खूप Happy आहे आता मी माझ्या Life मध्ये. प्रेम करायला शिकले नव्यानं आयुष्यावर . . .

. . . . . Love You Zindgi . . . . .

                                

© वृषाली

ग्रेस

भय इथले संपत नाही ही कवि ग्रेस यांची माझी अतिशय आवडती कविता. कवितेचा अर्थ ग़ूढ आहे, पण ती जितकी समजुन घेत जाते तितकी नव्यानं या कवितेच्या प्रेमात पड़त जाते. कवि ग्रेस यांना दुःखाचा महाकवी म्हणतात, त्यांची कविता समजुन घ्यायची म्हणजे अगदी त्याच दुःख- वेदनेच्या पातळीवर जाऊन त्याना समजुन घ्याव लागेल. मी काही त्यांच्या इतकी मोठी कवयित्री नाही पण मला त्यांच्या कविता खूप आवडतात म्हणून मी माझ्या परीनं या कवितेच्या चार ओळींचा अर्थ लावण्याचा प्रयत्न केला आहे. तो तुम्हाला आवडेल अशी अपेक्षा करते. हा माझा प्रयत्न माझ्या प्रिय कविला मी वाहिलेली छोटीशी मानवंदना आहे.

भय इथले संपत नाही मज तुझी आठवण येते
मी संध्याकाळी गातो तू मला शिकविली गीते . . . . .

एकाकी असलेल्या माझ्या जगामध्ये आता फक्त दुःख उरले आहे, अन या दुःखाचे भय कधीही न संपणारे आहे. अशा वेळी मला तुझी आठवण येते आणि तुझ्या आठवणीत माझ्या एकाकीपणाची दुःख घालवण्यासाठी मी गाणी गातो, ती गाणी जी तू मला शिकवलीस, एका परीनं त्या गाण्यांच्या रूपात मी तुला आठवत राहतो. माझा एकाकीपणा कमी करायचा एक निष्फळ प्रयत्न मी करतो.

ते झरे चंद्रसजणांचे ती धरती भगवी माया
झाडांशी निजलो आपण झाडांत पुन्हा उगवाया . . . . .
.
धरती वर पडणारे चांदण्यांचे झरे, ते नुसते झरे नाहीत तर निद्रिस्थ पृथ्वीला पडलेली शुभ्र शीतल स्वप्नांची माळा आहे. या धरतीची माया देखील विलक्षण आहे, आपली सुख-दुःख, आनंद-अश्रू , सगळं काही सहज सामावून घेते ती. त्याच मातीत आता मला मिसळायचे आहे, जिथं आपली सुख दुःख एकरूप झाली त्याच मातीत पुन्हा उगवण्यासाठी मला पुन्हा तीत मिसळायचे आहे. त्या धरतीच ऋण थोडस का होईना उतराई व्हायचं आहे आता.

तो बोल मंद हळवासा आयुष्य स्पर्शुनी गेला
सीतेच्या वनवासातील जणू अंगी राघव शेला . . . . .

तुझे ते हळुवार बोल, अवघ जीवन भरून गेलंय माझं त्या बोलांनी. वनवासात असलेल्या सीतेला रामाच्या शेल्याची सोबत होती. त्या शेल्याच्या रूपात ती जणू श्रीरामालाच पाहत होती. तिच्या एकाकी पणात देखील कुठे ना कुठे श्रीराम होते. अगदी तसेच माझ्या एकाकीपणात तुझ्या शब्दांची, तुझ्या बोलांची मला सोबत आहे, माझ्या एकटेपणाच दुःख काहीस त्या सीतेसारखंच आहे, तुझ्या शब्दांनी मात्र आयुष्य व्यापून गेलय माझं. त्यांचीच सोबत उरलीय आता.

स्तोत्रात इंद्रिये अवघी गुणगुणती दुःख कुणाचे
हे सरता संपत नाही चांदणे तुझ्या स्मरणाचे . . . . . .

एखाद्या भाविकान अखंड ईश्वराचा जप करावा, त्याची स्तोत्र गावीत त्याप्रमाणे मी देखील माझीच दुःख आळवत असतो, कधी मूक अश्रूंच्या रूपात, कधी अबोल अव्यक्त शब्दात ती व्यक्त करत राहतो, पण त्या दुःखाच्या गडद काळोखातही तुझ्या आठवणींचा चांदणप्रकाश माझ्या सोबत असतो. ते चांदणे कधीही माझी साथ सोडत नाही. प्रत्येक क्षणात तूच असल्याचा भास सतत करून देत ते, त्या चांदण्यांप्रमाणेच तुझ्या आठणीही कधीही न संपणाऱ्या आहेत. . . .

                                                                                                                 
© वृषाली 

. . . . कर्ण . . . .

                                                           
                     

      कर्णाबद्दल जितकं लिहावं तितकं कमीच. मृत्युंजय वाचताना हे कधीच वाटलं नव्हतं कि हे पुस्तक आपलं सगळ्यात आवडीचं पुस्तक बनेल. आणि कर्ण कायमचा मनात घर करून राहील. त्याच्या दानशूरतेला तोड नव्हती. तो सर्वश्रेष्ठ धनुर्धारी होता, सर्वश्रेष्ठ दानवीर होता, आणि एक सर्वश्रेष्ठ व्यक्ती होता. कर्णाबद्दल माहित असलेल्या काही कथांचा संग्रह आज मी तुमच्या पुढे मांडणार आहे. अर्थात या कथांचा संग्रह मी काही मित्र मैत्रिणी, Google, Facebook इत्यादी माध्यमातून केलाय. तुम्हालाही त्या आवडतील अशी अपेक्षा करते.

१.    एकदा कृष्ण आणि अर्जुन एका गावाच्या दिशेने चालत निघाले होते. अर्जुन कृष्णाला सारखा खोचकपणे विचारत होता, कर्णालाच का सगळे सर्वश्रेष्ठ  दाता म्हणून संबोधतात आणि मला का नाही? लगेच कृष्णाने समोरच्या दोन टेकडयांचे रूपांतर सोन्याच्या टेकडयांमध्ये केले आणि अर्जुनाला म्हणाला,
हे सगळे सोने गावकरयांमध्ये वाटून टाक अट एकच एकूण एक सोने तू दान केले पाहिजेस.
   
       अर्जुन जवळच्या गावात गेला आणि तिथे त्याने जाहीर केले की मी प्रत्येक गावकरयांला सोने दान करणार आहे आणि त्यासाठी प्रत्येकाने टेकडीपाशी यावे. लोक अर्जुनाच्या मागे टेकडीच्या दिशेने चालू लागले.पुढे अर्जुन छाती काढून चालत होता. मागे गावकरी त्याचा जयजयकार करत होते.दोन दिवस, दोन रात्री काम चालू होते. अर्जुन खोदत होता आणि सोने काढून लोकांना देत होता. पण टेकडी थोडीदेखील संपली नव्हती. लोक सोने घेऊन घरी जायचे आणि परत येऊन रांगेत उभे राहायचे.आता अर्जुन अगदी दमून गेला होता.पण त्याचा अहंकार त्याला माघार घेऊ देत नव्हता.
शेवटी त्याने कृष्णाला सांगितले की बास....!आता यापुढे मी काम करू शकत नाही.
   
        मग कृष्णाने कर्णाला बोलावले आणि सांगितले की......." या दोन सोन्याच्या टेकडया आहेत त्या तू लोकांना दान करून टाकायच्या". लगेच कर्णाने पंचक्रोशीतील गावकरयांना बोलवले आणि सांगितले की....." या दोन सोन्याच्या टेकडया तुमच्या आहेत". एवढे सांगून कर्ण तिथून निघून गेला.
लोक सोने वाहून नेऊ लागले. अर्जुन चकित होऊन पाहात बसला. हा विचार आपल्या मनात का आला नाही.....
या प्रश्नाने तो अस्वस्थ झाला.
   
        कृष्ण मिश्कीलपणे हसला आणि म्हणाला "अनावधानाने का होईना तू सोन्याकडे आकर्षित झालास.....!" तू गर्वाने प्रत्येक.......
गावक-याला सोने वाटू लागलास. जणू काही आपण उपकार करतो आहोत अशा थाटात तू दान करत होतास.....!
   
         कर्णाच्या मनात असले काहीही नव्हते. त्याने दान केले आणि तो निघूनही गेला. आपले कुणी कौतुक करतंय, गुणगान गातंय......
हे पाहण्यासाठी देखील तो थांबला नाही.
     
         व्यक्ती प्रकाशाच्या मार्गावर चालत असल्याचे हे लक्षण आहे. देणगीच्या बदल्यात लोकांनी आपले कौतुक करावे. शुभेच्छा द्याव्यात..... धन्यवाद द्यावेत अशी अपेक्षा ठेवणे, म्हणजे ते काही निरपेक्ष दान नसते. कुठल्याही परताव्याची अपेक्षा न ठेवता दान करावे.............⁠⁠⁠⁠





२.      एकदा भगवान श्रीकृष्ण अणि अर्जुन गप्पा मारत बसले होते. बोलता बोलता कर्णाच्या दानशूरपणाविषयी बोलणे चालू झाले. कृष्णाने कर्णाच्या दानशूरतेचे कौतुक केले. श्रीकृष्ण म्हणाला, ”कर्णाइतकी उदार व्यक्ती दुसरी कुणीही नाही.” या बोलण्याचे अर्जुनाला जरा आश्चर्यच वाटले. अर्जुन म्हणाला, ”श्रीकृष्णा, धर्मराजही दानशूर आहे.” सर्वांत अधिक दानशूर कोण आहे ? यावर मग त्यांची चर्चा चालू झाली. श्रीकृष्ण नेहमीप्रमाणेच याही गोष्टीची प्रचीती आणून देण्यासाठी सिद्ध होता. श्रीकृष्ण म्हणाला, ”ठीक आहे, उद्याच आपण धर्मराज आणि कर्ण दोघांकडे जाऊन या गोष्टीचा सोक्षमोक्ष लावून टाकू.”

        पावसाळयाचे दिवस होते. दुसऱ्या दिवशी उजाडताच श्रीकृष्ण आणि अर्जुन धर्मराजाकडे गेले. धर्मराजाला आनंद झाला. त्याने त्या दोघांचे स्वागत केले. त्यांच्या येण्याचे कारण विचारले. तेव्हा श्रीकृष्ण म्हणाला, ”राजधानीत एक महत्त्वाचे बांधकाम अचानक करावयाचे आहे. त्यासाठी लाकडे हवी आहेत.” धर्मराजाने आपल्या सेवकांना बोलावले आणि बांधकामासाठी उत्तम प्रतीचे लाकूड आणण्याची आज्ञा केली. इकडच्या तिकडच्या गप्पा झाल्या. बराच वेळ झाला, तरी सेवक काही परतले नाहीत. बऱ्याच वेळाने सेवक परत आले, तेही खाली मान घालून. धर्मराज म्हणाला, ”काय झाले ? लाकडे मिळाली नाहीत का ?” सगळीकडे पाऊस पडत असल्याने सारी लाकडे भिजलेलीी होती आणि त्यामुळे सेवक लाकडे आणू शकले नव्हते. नाईलाजाने धर्मराजाने अर्जुन आणि श्रीकृष्णाला लाकडे न मिळाल्याचे कारण सांगितले. श्रीकृष्ण आणि अर्जुन परत फिरले.
     
       त्यानंतर श्रीकृष्णाने अर्जुनाला कर्णाकडे येण्यास सांगितले. त्याच्याकडे गेल्यावर कर्णाने त्यांना आदराने आसनावर बसवले. त्यांचे क्षेमकुशल विचारले. त्यावर अर्जुनाने लाकडांची तातडीने आवश्यकता असल्याचे सांगितले. कर्ण म्हणाला, “एवढेच ना, मग त्यात एवढी चिंता करण्यासारखे काय आहे ?” असे म्हणून त्याने आपल्या सेवकांना लाकडे आणण्यासाठी पाठवले. थोड्या वेळाने परत आलेले सेवक त्याला म्हणाले की, पावसाच्या पाण्याने सारी लाकडे ओली झाल्याने लाकडे मिळू शकली नाहीत. सेवकांचे बोलणे ऐकताक्षणी कर्ण आत गेला. बराच वेळ होऊनही कर्ण बाहेर येत नाही, असे पाहून अर्जुन श्रीकृष्णाकडे बघायला लागला. श्रीकृष्ण त्याला समवेत घेऊन कर्णाच्या दालनात गेला. बघतो तर काय, कर्ण आपल्या पलंगाचे पाय कापत होता. आजूबाजूला इतर लाकडी सामान तोडून ठेवलेले होते. आता त्यांना कर्णाला वेळ का लागला, याचे कारण उमगले. अर्जुनाने विचारले, ”कर्णा, एवढ्यासाठी तू तुझे चंदनाचे कलात्मक लाकडी पलंग कशाला तोडलेस ?” त्यावर कर्ण उद्गारला, ” या वस्तू काय पुन्हा बनवता येतील; पण कुणाला आपल्याला काही देण्याची वेळ यावी आणि आपण तो क्षण गमवावा, यासारखे दु:ख कोणते असेल ?”

     दान देताना सुद्धा त्याने मनात किंचितही कौतुकाची अपेक्षा ठेवली नाही अशा या जेष्ठ दानवीराला माझे कोटी कोटी प्रणाम





                                      कर्णाविषयी प्रकाशित काही पुस्तके जी अवश्य वाचली पाहिजेत

     १. मृत्युंजय  -  शिवाजी सावंत

     २. राधेय  -  रणजीत देसाई

     ३. कौंतेय  -  वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज)

     ४. धर्मयुद्ध  -  डॉ. रवींद्र ठाकूर

     ५. श्री कर्णायन  -   गो. नी. दांडेकर

     ६. कर्णपर्व  -  डॉ. रवींद्र ठाकूर

     ७. कर्ण  -  अनंत पै

     ८. शोध कर्णाचा  -  डॉ. श्रीराम पंडित


© वृषाली